Το παρόν κείμενο απευθύνεται σε άτομα που ενδιαφέρονται να μάθουν τις βασικές έννοιες σχετικά με την δημιουργία ασύρματων ευρυζωνικών συνδέσεων WiFii, με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών από υπολογιστή σε υπολογιστή με μέσο μετάδοσης τον αέρα. Τέτοιου είδους διασυνδέσεις επιτρέπουν την επέκταση της διασύνδεσης στο internet σε περιοχές που άλλες τεχνολογίες (όπως το DSL, η καλωδιακή και το ασύρματο 3G) δεν είναι διαθέσιμες. Μπορεί επίσης να επιτρέπουν ένα σύνολο από δικτυακές υπηρεσίες που φτιάχνονται ειδικά για την αξιοποίηση των συνδέσεων, συνθέτοντας ένα δίκτυο από υπολογιστές, χρήστες και υπηρεσίες. Τέτοιου είδους δίκτυα έχουν δημιουργηθεί σε διάφορες χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας όπου ομάδες χρηστών προσφέρουν ευρυζωνικές συνδέσεις μέσω των οργανωμένων κοινοτήτων τους. Όσον αφορά την Ελλάδα, υπάρχουν μερικές επιτυχημένες περιπτώσεις ασύρματων κοινοτικών δικτύων όπως το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Αθηνών (AWMNi), το Ασύρματο Δίκτυο Θεσσαλονίκης και το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Πάτρας (PWMN) που έχουν αναπτυχθεί γύρω από κύριες πανεπιστημιακές πόλεις της χώρας. Πρόκειται για κινήσεις πολιτών οι οποίες με την σειρά τους έχουν εμπνεύσει άλλες μικρότερες κοινότητες σε απομακρυσμένες πόλεις ή νησιά με αξιοσημείωτο έργο αλλά και σημαντικές δυνατότητες. Ένα αφιερωμένο site στα Ασύρματα Κοινοτικά Δίκτυα είναι το www.hellaswifi.gr όπου μπορείτε να δείτε σε χάρτη την διασπορά των ασύρματων κοινοτήτων στην Ελλάδα καθώς και μια σύντομη περιγραφή τους.
Τα Ασύρματα Κοινοτικά Δίκτυα (Wireless community networks ή wireless community projects) είναι εναλλακτικά δίκτυα και δράσεις ομάδων χρηστών που αναπτύσσονται από χομπίστες νέων ασύρματων τεχνολογιών. Συνήθως είναι ανοιχτά δίκτυα προς όλους χωρίς να πουλούν internet ή άλλες υπηρεσίες. Χρησιμοποιούν αποδοτικά wifi εξοπλισμό του εμπορίου για να φτιάξουν κόμβους που λειτουργούν στις ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες των 2.4 GHz/5.7 GHz. Αυτές οι δράσεις σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν την εξέλιξη του ραδιοερασιτεχνισμού, και πιο ειδικά του λεγόμενου packet radio, όπως επίσης είναι συγγενικές στην φιλοσοφία με τις κοινότητες ελεύθερου λογισμικού. Τεχνικά το κλειδί ανάπτυξης είναι η χρήση τυπικού εξοπλισμού wifi που έχει σχεδιαστεί για εσωτερική χρήση μικρής εμβέλειας, για συνδέσεις αρκετών χιλιομέτρων με την προσθήκη κεραιών υψηλής κατευθυντικότητας. Μάλιστα δεν είναι σπάνια η χρήση ιδιοκατασκευών για στεγανοποίηση εξοπλισμού και η δημιουργία αυτοσχέδιων κεραιών. Κοινωνικά το κλειδί ανάπτυξης είναι η ενεργή συμμετοχή.
Οι κεραίες συνήθως τοποθετούνται στα ψηλότερα σημεία των κτηρίων έτσι ώστε να αυξήσουν τις πιθανότητες της καθαρής οπτικής επαφής με άλλους σταθμούς. Ακόμα όμως και σε αυτή την περίπτωση, δέντρα, κτήρια, μεταλλικές κατασκευές και το ανάγλυφο του εδάφους κάνει την επιλογή των σημείων και την τοποθέτηση των κεραιών μια ενδιαφέρουσα πρόκληση για μας. Ευτυχώς είμαστε εξοπλισμένοι με τοπογραφικά εργαλεία και λογισμικό που εκτελεί μια σχετική προδιεργασία έτσι ώστε να μας βοηθήσει με το πρόβλημα της οπτικής επαφής παρέχοντας μας χρήσιμες πληροφορίες (όπως αποστάσεις, γεωγρ. μήκος/πλάτος/υψόμετρο, και υψομετρικά διαγράμματα και χάρτες). Έμπειροι χομπίστες μπορούν να αξιολογήσουν την τοποθεσία με τεχνικές ραδιοσκόπησης (θα πρέπει να έχουν γνώση της γεωμορφίας της περιοχής). Αυτό το σημείο είναι λίγο περισσότερο πολύπλοκο από ότι ακούγεται γιατί σε περιπτώσεις συνδέσεων σημείου με σημείο απαιτείται να υπάρχουν άτομα και στις δύο άκρες του ενδεχόμενης ραδιοσύδεσης. Ο μόνος τρόπος για να σιγουρέψουμε αν ένα σημείο μπορεί να συνδεθεί στο υπόλοιπο δίκτυο ασύρματα, είναι να κάνουμε ελέγχους με ειδικό εξοπλισμό και φυσικά να δοκιμάσουμε την σύνδεση.
- Θόρυβος και παρεμβολές στις ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες
Οι ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες συχνοτήτων επιτρέπουν την χρήση των ραδιοκυμάτων από όλους. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες θα πρέπει να μοιράζονται τις διαθέσιμες συχνότητες και το πιο πιθανό θα είναι ότι θα έρθουν αντιμέτωποι με θόρυβο από άλλες ασύρματες πηγές. Ευτυχώς ο wifi εξοπλισμός έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται καλά σε μη βέλτιστες συνθήκες. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε υψηλής κατευθυντικότητας κεραίες ώστε να εξαλείψετε τον θόρυβο που προέρχεται από περιοχές που δεν σας ενδιαφέρουν ή μπορείτε να χρησιμοποιήσετε διαφορετική πόλωση ή διαφορετικό κανάλι επικοινωνίας για να μειώσετε στο ελάχιστο τις παρεμβολές από άλλον ραδιοεξοπλισμό. Αποφύγετε να δυναμώσετε την ισχύ του σήματος ή την χρήση ενισχυτών. Είναι βέλτιστη πρακτική να χρησιμοποιείται την ελάχιστη ισχύ του radio έτσι ώστε να χρησιμοποιείται πιο αποδοτικά την διαθέσιμη μπάντα συχνοτήτων και να αφήνεται χώρο και σε άλλους να την χρησιμοποιούν Οι συχνότητες των ραδιοκυμάτων είναι δημόσιο αγαθό, και οι ασύρματες υποδομές πρέπει να φτιάχνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να ωφελούν όσους περισσότερους γίνεται, με το χαμηλότερο κόστος. Το να δημιουργήσετε ένα μεγάλης κλίμακας ασύρματο δίκτυο δεν είναι τόσο απλό όσο να τοποθετήσουμε απλά κάποιες κεραίες.
- Εθελοντική και ερασιτεχνική προσπάθεια και υπηρεσίες
- Απαίτηση για βασικές τεχνικές γνώσεις καθώς και συνεχή ενασχόληση.
Αν κάποιος αγοράσει μια λύση, απαιτεί επίσης μια λογική υπηρεσία για τα χρήματα που έδωσε. Τα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα έχουν μικρές ή και καθόλου συνδρομές. Ως λύσεις που έχουν προκύψει από τους ίδιους τους χρήστες ή λύσεις που παρέχουν είναι περισσότερο "κάν'το μόνος σου" παρά "πληρώνεις και παίρνεις". Αυτό βοηθά σημαντικά τις ασύρματες κοινότητες να αναπτύξουν από το μηδέν δίκτυα σε μια βάση εθελοντισμού. Ακόμα και έτσι, τα άτομα που συμμετέχουν θα πρέπει να γνωρίζουν πως μπορούν να προσφέρουν και πως να δημιουργήσουν δικτυακές υπηρεσίες που θα δώσουν προστιθέμενη αξία στο δίκτυο. Είναι σχεδόν αδύνατο για κάποιον να έχει το σύνολο των τεχνικών γνώσεων για να στήσει έναν πλήρη λειτουργίσιμο ασύρματο κόμβο και να προσφέρει τέτοιου είδους υπηρεσίες. Είναι φανερό ότι δεν είναι μια "plug and play" λύση. Από την άλλη μεριά, τα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα αποτελούν τεχνικές λύσεις για άτομα που αγαπούν τις νέες τεχνολογίες και ακόμα και αν δεν ξέρουν το πως, είναι διατεθειμένοι να το μάθουν. Ομάδες τεχνικών (όπως ραδιοερασιτέχνες, προγραμματιστές, μηχανικοί και άτομα της πληροφορικής) μπορούν να ενώσουν τις εμπειρίες τους και να βρουν λύσεις πολύ πιο εύκολα και γρήγορα από ότι αν το έκαναν μεμονωμένα. Ιστοσελίδες, δημόσιες ηλεκτρονικές συζητήσεις, λίστες ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, εργαλεία συνεργασίας, συναντήσεις μελών ακόμα και τηλεφωνικές VoIPi συνομιλίες και στιγμιαία μηνύματα στήνονται έτσι ώστε να μοιράζεται η γνώση για το πως μπορούν να επεκταθούν τα ασύρματα δίκτυα και να έχουν πρόσβαση αυτοί που τη χρειάζονται.
- Καλός σχεδιασμός του δικτύου
Ο απόλυτος στόχος μιας ασύρματης κοινότητας πρέπει να είναι το πως να συνδεθούν όσο το δυνατών περισσότερα άτομα μεταξύ τους και να είναι ενεργά μέλη του δικτύου. Τα σημεία πρόσβασης (Access Points) είναι μια καλή πρακτική αυτοδιαφήμισης και επέκτασης του δικτύου δημιουργώντας συνδέσεις σημείο με πολλαπλά σημεία με τερματικούς κόμβους (client nodes). Όμως στα μεγάλης κλίμακας δίκτυα που διαθέτουν πολλά Access Points χρειάζεστε επίσης μια υποδομή που θα τα συνδέει μεταξύ τους και θα επεκτείνει την εμβέλεια με συνδέσεις σημείο με σημείο. Αυτή υ υποδομή λέγεται και ραχοκοκαλιά του δικτύου ή αλλιώς backbone. Το μεγαλύτερο ασύρματο κοινοτικό δίκτυο στην Ελλάδα έχει φτάσει πάνω από χίλιους backbone κόμβους (περίπου 700 είναι αυτοί που διαθέτουν Access Point). Δεν είναι απαραίτητο όλοι οι backbone κόμβοι να παρέχουν πρόσβαση σε client κόμβους (ειδικά στην περίπτωση που υπάρχει κάποιος άλλος backbone κόμβος που λειτουργεί ως Access Point κοντά) αλλά βοηθάει αρκετά το δίκτυο να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει μια "partial mesh" τοπολογία με περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές. Οι client κόμβοι είναι στην πραγματικότητα η προτεινόμενη "last mile" επιλογή και ο ευκολότερος τρόπος για να συνδεθεί κάποιος στο δίκτυο. Αυτή την στιγμή το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Αθήνας (AWMN) αναπτύσσεται σε κόμβους, και διαχειρίζεται την είσοδο στο δίκτυο με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε ασύρματος κόμβος να έχει την δυνατότητα να φτάνει όλους τους άλλους, χωρίς να χρειάζεται να περαστούν δεδομένα από εμπορικά δίκτυα, εκτός στην περίπτωση που θέλουμε να συνδέσουμε κάποιο άλλο απομακρυσμένο κοινοτικό δίκτυο. Κάτι που είναι εφικτό (με κάποιους επιπλέον περιορισμούς) χάρη στο πλάνο πανελλαδικής διευθυνσιοδότησης όπου κάθε περιοχή έχει το δικό της μοναδικό σύνολο δικτυακών διευθύνσεων IPs. Για ένα νέο ασύρματο κοινοτικό δίκτυο είναι κοινή βέλτιστη πρακτική να δημιουργούνται μερικοί backbone κόμβοι συνδεδεμένοι ο ένας με τον άλλο σαν δαχτυλίδι των τριών ή τεσσάρων κόμβων και αυτοί που έχουν καλύτερη τοποθεσία να λειτουργούν ως Access Points για να συνδέονται νέοι χρήστες που μπορούν να μετεξελιχθούν αργότερα σε νέους backbone κόμβους.
Τι είναι τα Ασύρματα Κοινοτικά Δίκτυα;
Αν θέλαμε να δώσουμε ένα ορισμό για το τι είναι ένα Ασύρματο Κοινοτικό Δίκτυο θα λέγαμε ότι είναι το αποτέλεσμα μια συνονισμένης προσπάθειας ατόμων να δημιουργήσουν και να αξιοποιήσουν μια ασύρματη τηλεπικοινωνιακή υποδομή, συμφωνόντας να παρέχουν ιδιωτικούς πόρους (εργασία, κόστος, χρόνο) για την επίτευξη του κοινού στόχου.Τα Ασύρματα Κοινοτικά Δίκτυα (Wireless community networks ή wireless community projects) είναι εναλλακτικά δίκτυα και δράσεις ομάδων χρηστών που αναπτύσσονται από χομπίστες νέων ασύρματων τεχνολογιών. Συνήθως είναι ανοιχτά δίκτυα προς όλους χωρίς να πουλούν internet ή άλλες υπηρεσίες. Χρησιμοποιούν αποδοτικά wifi εξοπλισμό του εμπορίου για να φτιάξουν κόμβους που λειτουργούν στις ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες των 2.4 GHz/5.7 GHz. Αυτές οι δράσεις σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν την εξέλιξη του ραδιοερασιτεχνισμού, και πιο ειδικά του λεγόμενου packet radio, όπως επίσης είναι συγγενικές στην φιλοσοφία με τις κοινότητες ελεύθερου λογισμικού. Τεχνικά το κλειδί ανάπτυξης είναι η χρήση τυπικού εξοπλισμού wifi που έχει σχεδιαστεί για εσωτερική χρήση μικρής εμβέλειας, για συνδέσεις αρκετών χιλιομέτρων με την προσθήκη κεραιών υψηλής κατευθυντικότητας. Μάλιστα δεν είναι σπάνια η χρήση ιδιοκατασκευών για στεγανοποίηση εξοπλισμού και η δημιουργία αυτοσχέδιων κεραιών. Κοινωνικά το κλειδί ανάπτυξης είναι η ενεργή συμμετοχή.
Ποιος ο λόγος της δημιουργίας τους;
Τα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα προσφέρουν με μικρό κόστος, υψηλής ταχύτητας δικτυακές υπηρεσίες για όλους όσους ενδιαφερθούν να στήσουν έναν κόμβο για να συνδεθούν. Μερικά από τα πλεονεκτήματα αφορούν:- Την αποδέσμευση από τις υπάρχουσες υποδομές του χαλκού
- Υψηλές Συμμετρικές Ταχύτητες για download και upload
- Χρήση φθηνού wifi εξοπλισμού και ιδιαίτερα διαδεδομένων προτύπων wifi
- Χρήση μη αδειοδοτημένων περιοχών συχνοτήτων, κάτι που σημαίνει χωρίς κόστος δικαιώματος χρήσης.
- Δυνατότητα διευρυμένων ασύρματων συνδέσεων που μπορούν να φτάνουν και να λειτουργούν αποτελεσματικά στα 30km
- Εύκολη επεκτασιμότητα με νέους κόμβους και λύση του προβλήματος "last mile"
- Επιμερισμός κόστους και προσπάθειας από την κοινότητα
- Σημαντικές ευκαιρίες εκπαίδευσης και πρακτικής για όσους επιθυμούν να ασχοληθούν.
Περιορισμοί και απαιτήσεις
- Υποχρεωτική οπτική επαφή μεταξύ των σημείων σε μεγάλες αποστάσεις
- Θόρυβος και παρεμβολές στις ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες
- Εθελοντική και ερασιτεχνική προσπάθεια και υπηρεσίες
- Απαίτηση για βασικές τεχνικές γνώσεις καθώς και συνεχή ενασχόληση.
- Καλός σχεδιασμός του δικτύου
- Προσβασιμότητα σε ταράτσες και αντιμετώπιση σκεπτικισμού σχετικά με τις κεραίες οποιουδήποτε τύπου (κεραιοφοβία).
Πως να αντιμετωπίσετε τους περιορισμούς
- Υποχρεωτική οπτική επαφή μεταξύ των σημείων σε μεγάλες αποστάσειςΟι κεραίες συνήθως τοποθετούνται στα ψηλότερα σημεία των κτηρίων έτσι ώστε να αυξήσουν τις πιθανότητες της καθαρής οπτικής επαφής με άλλους σταθμούς. Ακόμα όμως και σε αυτή την περίπτωση, δέντρα, κτήρια, μεταλλικές κατασκευές και το ανάγλυφο του εδάφους κάνει την επιλογή των σημείων και την τοποθέτηση των κεραιών μια ενδιαφέρουσα πρόκληση για μας. Ευτυχώς είμαστε εξοπλισμένοι με τοπογραφικά εργαλεία και λογισμικό που εκτελεί μια σχετική προδιεργασία έτσι ώστε να μας βοηθήσει με το πρόβλημα της οπτικής επαφής παρέχοντας μας χρήσιμες πληροφορίες (όπως αποστάσεις, γεωγρ. μήκος/πλάτος/υψόμετρο, και υψομετρικά διαγράμματα και χάρτες). Έμπειροι χομπίστες μπορούν να αξιολογήσουν την τοποθεσία με τεχνικές ραδιοσκόπησης (θα πρέπει να έχουν γνώση της γεωμορφίας της περιοχής). Αυτό το σημείο είναι λίγο περισσότερο πολύπλοκο από ότι ακούγεται γιατί σε περιπτώσεις συνδέσεων σημείου με σημείο απαιτείται να υπάρχουν άτομα και στις δύο άκρες του ενδεχόμενης ραδιοσύδεσης. Ο μόνος τρόπος για να σιγουρέψουμε αν ένα σημείο μπορεί να συνδεθεί στο υπόλοιπο δίκτυο ασύρματα, είναι να κάνουμε ελέγχους με ειδικό εξοπλισμό και φυσικά να δοκιμάσουμε την σύνδεση.
- Θόρυβος και παρεμβολές στις ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες
Οι ελεύθερες μη αδειοδοτημένες ISM μπάντες συχνοτήτων επιτρέπουν την χρήση των ραδιοκυμάτων από όλους. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες θα πρέπει να μοιράζονται τις διαθέσιμες συχνότητες και το πιο πιθανό θα είναι ότι θα έρθουν αντιμέτωποι με θόρυβο από άλλες ασύρματες πηγές. Ευτυχώς ο wifi εξοπλισμός έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να ανταποκρίνεται καλά σε μη βέλτιστες συνθήκες. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε υψηλής κατευθυντικότητας κεραίες ώστε να εξαλείψετε τον θόρυβο που προέρχεται από περιοχές που δεν σας ενδιαφέρουν ή μπορείτε να χρησιμοποιήσετε διαφορετική πόλωση ή διαφορετικό κανάλι επικοινωνίας για να μειώσετε στο ελάχιστο τις παρεμβολές από άλλον ραδιοεξοπλισμό. Αποφύγετε να δυναμώσετε την ισχύ του σήματος ή την χρήση ενισχυτών. Είναι βέλτιστη πρακτική να χρησιμοποιείται την ελάχιστη ισχύ του radio έτσι ώστε να χρησιμοποιείται πιο αποδοτικά την διαθέσιμη μπάντα συχνοτήτων και να αφήνεται χώρο και σε άλλους να την χρησιμοποιούν Οι συχνότητες των ραδιοκυμάτων είναι δημόσιο αγαθό, και οι ασύρματες υποδομές πρέπει να φτιάχνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να ωφελούν όσους περισσότερους γίνεται, με το χαμηλότερο κόστος. Το να δημιουργήσετε ένα μεγάλης κλίμακας ασύρματο δίκτυο δεν είναι τόσο απλό όσο να τοποθετήσουμε απλά κάποιες κεραίες.
- Εθελοντική και ερασιτεχνική προσπάθεια και υπηρεσίες
- Απαίτηση για βασικές τεχνικές γνώσεις καθώς και συνεχή ενασχόληση.
Αν κάποιος αγοράσει μια λύση, απαιτεί επίσης μια λογική υπηρεσία για τα χρήματα που έδωσε. Τα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα έχουν μικρές ή και καθόλου συνδρομές. Ως λύσεις που έχουν προκύψει από τους ίδιους τους χρήστες ή λύσεις που παρέχουν είναι περισσότερο "κάν'το μόνος σου" παρά "πληρώνεις και παίρνεις". Αυτό βοηθά σημαντικά τις ασύρματες κοινότητες να αναπτύξουν από το μηδέν δίκτυα σε μια βάση εθελοντισμού. Ακόμα και έτσι, τα άτομα που συμμετέχουν θα πρέπει να γνωρίζουν πως μπορούν να προσφέρουν και πως να δημιουργήσουν δικτυακές υπηρεσίες που θα δώσουν προστιθέμενη αξία στο δίκτυο. Είναι σχεδόν αδύνατο για κάποιον να έχει το σύνολο των τεχνικών γνώσεων για να στήσει έναν πλήρη λειτουργίσιμο ασύρματο κόμβο και να προσφέρει τέτοιου είδους υπηρεσίες. Είναι φανερό ότι δεν είναι μια "plug and play" λύση. Από την άλλη μεριά, τα ασύρματα κοινοτικά δίκτυα αποτελούν τεχνικές λύσεις για άτομα που αγαπούν τις νέες τεχνολογίες και ακόμα και αν δεν ξέρουν το πως, είναι διατεθειμένοι να το μάθουν. Ομάδες τεχνικών (όπως ραδιοερασιτέχνες, προγραμματιστές, μηχανικοί και άτομα της πληροφορικής) μπορούν να ενώσουν τις εμπειρίες τους και να βρουν λύσεις πολύ πιο εύκολα και γρήγορα από ότι αν το έκαναν μεμονωμένα. Ιστοσελίδες, δημόσιες ηλεκτρονικές συζητήσεις, λίστες ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, εργαλεία συνεργασίας, συναντήσεις μελών ακόμα και τηλεφωνικές VoIPi συνομιλίες και στιγμιαία μηνύματα στήνονται έτσι ώστε να μοιράζεται η γνώση για το πως μπορούν να επεκταθούν τα ασύρματα δίκτυα και να έχουν πρόσβαση αυτοί που τη χρειάζονται.
- Καλός σχεδιασμός του δικτύου
Ο απόλυτος στόχος μιας ασύρματης κοινότητας πρέπει να είναι το πως να συνδεθούν όσο το δυνατών περισσότερα άτομα μεταξύ τους και να είναι ενεργά μέλη του δικτύου. Τα σημεία πρόσβασης (Access Points) είναι μια καλή πρακτική αυτοδιαφήμισης και επέκτασης του δικτύου δημιουργώντας συνδέσεις σημείο με πολλαπλά σημεία με τερματικούς κόμβους (client nodes). Όμως στα μεγάλης κλίμακας δίκτυα που διαθέτουν πολλά Access Points χρειάζεστε επίσης μια υποδομή που θα τα συνδέει μεταξύ τους και θα επεκτείνει την εμβέλεια με συνδέσεις σημείο με σημείο. Αυτή υ υποδομή λέγεται και ραχοκοκαλιά του δικτύου ή αλλιώς backbone. Το μεγαλύτερο ασύρματο κοινοτικό δίκτυο στην Ελλάδα έχει φτάσει πάνω από χίλιους backbone κόμβους (περίπου 700 είναι αυτοί που διαθέτουν Access Point). Δεν είναι απαραίτητο όλοι οι backbone κόμβοι να παρέχουν πρόσβαση σε client κόμβους (ειδικά στην περίπτωση που υπάρχει κάποιος άλλος backbone κόμβος που λειτουργεί ως Access Point κοντά) αλλά βοηθάει αρκετά το δίκτυο να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει μια "partial mesh" τοπολογία με περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές. Οι client κόμβοι είναι στην πραγματικότητα η προτεινόμενη "last mile" επιλογή και ο ευκολότερος τρόπος για να συνδεθεί κάποιος στο δίκτυο. Αυτή την στιγμή το Ασύρματο Μητροπολιτικό Δίκτυο Αθήνας (AWMN) αναπτύσσεται σε κόμβους, και διαχειρίζεται την είσοδο στο δίκτυο με τέτοιο τρόπο ώστε κάθε ασύρματος κόμβος να έχει την δυνατότητα να φτάνει όλους τους άλλους, χωρίς να χρειάζεται να περαστούν δεδομένα από εμπορικά δίκτυα, εκτός στην περίπτωση που θέλουμε να συνδέσουμε κάποιο άλλο απομακρυσμένο κοινοτικό δίκτυο. Κάτι που είναι εφικτό (με κάποιους επιπλέον περιορισμούς) χάρη στο πλάνο πανελλαδικής διευθυνσιοδότησης όπου κάθε περιοχή έχει το δικό της μοναδικό σύνολο δικτυακών διευθύνσεων IPs. Για ένα νέο ασύρματο κοινοτικό δίκτυο είναι κοινή βέλτιστη πρακτική να δημιουργούνται μερικοί backbone κόμβοι συνδεδεμένοι ο ένας με τον άλλο σαν δαχτυλίδι των τριών ή τεσσάρων κόμβων και αυτοί που έχουν καλύτερη τοποθεσία να λειτουργούν ως Access Points για να συνδέονται νέοι χρήστες που μπορούν να μετεξελιχθούν αργότερα σε νέους backbone κόμβους.
